suy nghĩ thông suốt

Bạn có bao giờ hỏi, vì sao tâm mình khó tĩnh lặng? Bởi bạn vẫn chưa tập suy nghĩ thông suốt mà thôi.

Có một vị cư sĩ mới thưa với thầy: "Thưa thầy, con xin thầy cho con xuất gia."

Vị thầy nói: "Con đã suy nghĩ thông suốt chưa"? 

Thật vậy, trước khi có thể thiền hay đưa ra một quyết định nào đó, chúng ta thường chưa tập cho mình thói quen bình tâm lại, suy xét cho thật thấu đáo. Như vị thầy hỏi vị cư sĩ, để đi vào đời sống xuất gia, nó không phải là vì con thích cái hình ảnh đó, cũng không phải là vì con sẽ nhận lại được lợi lạc gì, mà con có sẵn sàng từ bỏ những thanh danh, địa vị, tiền tài, mối quan hệ, luyến ái... nơi đời sống thế gian không. Nếu con còn lưu luyến với đời sống thế gian và còn những bài học còn chưa hoàn thành như bài học gia đình, tình cảm, sự nghiệp... thì xuất gia chỉ là một cách trốn tránh mà thôi.

Tôi thường hướng dẫn các học viên của mình cách để suy nghĩ thông suốt, vì thế, họ mới có thể hành thiền. Bởi một tâm trí còn mải lo nghĩ ngợi là vì nó còn chưa thấu đáo trong tư duy. 

Ví dụ như tâm đang rơi vào ý nghĩ tiêu cực quá, thì phải bình tâm lại để suy nghĩ theo hướng ngược lại. Có khi tâm vui quá, cũng phải bình ổn lại, thì mới có thể thiền. Thế gian luôn thiết lập âm-dương cân bằng, nếu bên trong bạn đang bị nghiêng theo hướng nào thì phải suy xét hướng ngược lại, để tâm không rơi vào cực đoan. Khi tâm không rơi vào cực đoan, thì việc thiền diễn ra khá dễ dàng. 

Tôi lấy ví dụ như bạn thường nhìn ra ngoài so sánh người kia sao mà hơn mình về mọi mặt, từ sắc đẹp, trí thông minh đến địa vị. Tức nó chỉ bám víu vào hình ảnh bên ngoài của một người. Hãy tập suy nghĩ ngược lại, rằng những thứ đó suy cho cùng rất mong manh, bởi nếu một con người không được trao cho các nghịch cảnh, cho những điều kiện bất lợi, thì rất khó để chuyển hóa và trưởng thành. Tự nhìn lại mình, các điều kiện hiện tại là rất có lợi để thực hành lòng kham nhẫn và trí tuệ. Nếu sự tập trung bên trong bạn là để rèn luyện nội tại, thì bạn sẽ biết ơn nghịch cảnh nhiều hơn là chê trách chúng. Và bạn sẽ xem những thuận lợi về hình ảnh bên ngoài nhiều khi lại là ràng buộc lớn, vì tâm trí thường có xu hướng chỉ yêu thích những điều ngọt ngào.

Trong cuộc sống, chúng ta thường mâu thuẫn vì chúng ta chưa tập cho mình khả năng bình tâm lại, đi dạo thảnh thơi, mà suy xét về vấn đề đó trong một khả năng hoàn toàn sáng suốt. Chúng ta bị một mặt suy nghĩ nào đó cuốn đi, và rồi những dòng suy nghĩ ngược lại lại cuốn về phía khác. Như vậy, trước tiên hãy đừng chọn theo mặt suy nghĩ nào,  đưa tâm trở về hơi thở, để điều hòa lại thân-tâm. Và từ đó, tập tư duy từng chút một.