làm chủ cảm xúc

Sự có mặt của cảm xúc trong con người thật quan trọng, nhưng cũng giống như năng lượng dục, nó có khả năng dẫn dắt họ đến một trạng thái cực đoan khiến họ dễ lâm vào những lựa chọn và hành động sai lầm gây tổn thương cho chính mình và người khác.

Trong giai đoạn phát khởi tâm linh, bạn chợt nhìn nhận bản thân mình như một thực thể vô cùng mâu thuẫn, và mâu thuẫn đó ở trạng thái rõ rệt nhất vì bạn đang nhận diện và quan sát chúng. Nếu linh hồn bạn hướng đến minh triết thiêng liêng cùng những thực hành tu tập nghiêm chỉnh thì phần thể xác lẫn bản năng, cảm xúc, suy nghĩ, thậm chí cả phần tiềm thức vẫn dễ bị yếu đuối và kích động trước những dữ kiện vô thường của cuộc sống. Chúng ta có khả năng rung động xúc cảm trước một đối tượng khác giới, và tâm trí của chúng ta có thể bị dẫn dắt vào những ảo tưởng của ái dục. Điều này lặp đi lặp lại dễ khiến con người rơi vào trạng thái nghiện ngập, khó dứt ra, cũng giống như mê đắm trong dục.

Những người đạt đến cảnh giới cao trong hành trình tinh thần vẫn có cảm xúc và suy nghĩ như bao người khác, chỉ là họ đã thực sự tự do khỏi các cảm xúc và suy nghĩ ấy. Họ đã tu luyện đủ kiên nhẫn để những xúc cảm không chi phối mình. Và hơn nữa, sự hiện diện của cảm xúc là quan trọng để không biến ta trở thành một con người vô cảm. Những cảm xúc thuần khiết và trong sáng cũng cho ta thấy rõ lòng trắc ẩn và thấu cảm bên trong.

Thế nhưng, trong tình cảm giữa con người và con người, phần lớn chúng ta dễ để cho cảm xúc lấn át cả lý trí. Những mâu thuẫn trong mối quan hệ cũng đến phần nhiều từ việc không thể kiểm soát được cảm xúc này. Chẳng hạn, dù đã có người phối ngẫu nhưng người đàn ông hay đàn bà vẫn tồn tại cảm xúc, và họ có khả năng rung động trước một người khác giới ở bên ngoài. Nếu họ nuông chiều cảm xúc này, cảm xúc sẽ lớn lên khiến họ ảo tưởng rằng dường như mình đã thích và yêu con người kia sâu đậm. Và họ bắt đầu nghi ngờ về mối quan hệ với người phối ngẫu của mình, vì phần lớn là mối quan hệ ấy đã không cho họ đủ cảm giác thăng hoa và mới mẻ về mặt cảm xúc nữa. Từ đó, họ dễ đưa ra những lựa chọn sai lầm như lạnh nhạt với người phối ngẫu, và tệ hơn là dẫn đến hôn nhân đổ vỡ.

Cảm xúc cũng giống như dục, đều có thể đạt trạng thái cực đoan nếu chúng ta nuông chiều chúng. Và thêm nữa, chúng ta cần hiểu rằng bản chất của cảm xúc là vô thường. Chính tính chất vô thường ấy mà cảm xúc không đủ khả năng để tạo nên sự bền vững cho mối quan hệ. Vì thế, bất cứ ai thích hay yêu một người nào chỉ đơn giản dựa vào lý do cảm xúc thì mối quan hệ ấy một lúc nào đó sẽ lộ rõ sự chông chênh. Ví như, một cô nàng say nắng một chàng trai, cảm xúc trong cô nàng dành cho chàng trai có thể mạnh mẽ đến mức khiến cô thấy rằng thật không dễ dàng gì sống nổi nếu không có chàng trai ấy bên cạnh mình. Nhưng nếu cô nàng biết cách nhận diện và quan sát cảm xúc ấy của mình, cô sẽ thấy sự vận động của cảm xúc ấy là không ngừng, từ trạng thái mạnh mẽ đến bình thường cho đến một lúc cảm xúc ấy dường như không còn đủ sức để chiếm hữu linh hồn cô.

Nền giáo dục của chúng ta không dạy cho chúng ta những kiến thức căn bản về bản năng dục và cảm xúc, vì thế, phần lớn con người thường gặp khó khăn trong việc xử lý chúng. Nếu nền giáo dục chú trọng vào việc dạy các kỹ năng nhận diện và quan sát dục cũng như xúc cảm bên trong mình, thì con người sẽ dễ đạt trạng thái cân bằng hơn, và không tự gây ra tổn thương cho chính mình và người thương yêu vì họ có đủ bản lĩnh để không cho phép dục và xúc cảm làm chủ mình.

Trong cuộc sống hàng ngày, con người phải đối diện với rất nhiều trạng thái của tâm: từ giận dữ, buồn bã, ghen tuông đến vui vẻ, hạnh phúc, an nhiên. Các cảm xúc tích cực sẽ khiến chất lượng tinh thần của ta trở nên tốt đẹp, nhưng ngược lại, cảm xúc tiêu cực nếu không được nhìn nhận và xử lý đúng cách sẽ khiến ta trở nên đau khổ, thậm chí có thể dẫn đến các căn bệnh về tinh thần lẫn thể xác. Khi một người không thể kiểm soát cơn giận dữ, cơn giận dữ ấy sẽ khiến tim họ rất đau, và từ tim đau ấy mà khiến lồng ngực của họ cũng bị ảnh hưởng. Sự giận dữ ấy nếu còn kéo dài âm ỉ cũng có thể khiến họ cảm thấy đau đầu. Như vậy, tâm lẫn thân có mối quan hệ mật thiết với nhau, nếu tâm không vững chãi thì thân cũng khó đạt trạng thái quân bình.

Có người hỏi, vậy họ phải xử lý các cảm xúc tiêu cực này như thế nào, phải kìm nén chúng hay sao? Thái độ của ta với cảm xúc cũng như thái độ của ta trước bản năng dục vậy. Ta phải thừa nhận sâu sắc một điều rằng các cảm xúc có mặt trong ta là điều thường tình, và không nên phán xét chúng. Tức giận, ghen tuông, hay vui vẻ và hạnh phúc đều chỉ đơn thuần là các trạng thái lẽ thường của tâm, ai ai cũng có. “Dòng sông nội tại” của con người đều chất chứa những hỷ nộ ái ố tham sân si ấy. Nhưng chúng không phải là ta. Những trạng thái của tâm dù có mạnh mẽ đến đâu cũng không phải là ta, vì chúng luôn thay đổi trong từng sát na. Hôm nay vui, ngày mai ta có thể buồn, nếu ta cho rằng cảm xúc là ta thì có bao nhiêu “ta” như vậy? Hiểu điều đó, ta sẽ đứng ra bên ngoài các cảm xúc, giống như một khán giả quan sát sân khấu của những tâm trạng. Những tâm trạng ấy dù diễn hay cỡ mấy cũng không thể làm chủ được ta, cũng không thể dẫn dắt ta đi quá đà. Nhưng phần lớn con người ngay từ hồi nhỏ đến lúc lớn lên không được dạy về cách làm chủ cảm xúc. Họ, một là đè nén, hoặc nuông chiều cảm xúc để cảm xúc trở thành chính mình. Giống như bạn đang giận dữ, bạn không biết cách xử lý khéo léo, và để cho sự giận dữ ấy điều khiển mình. Cũng giống như một người phụ nữ không làm chủ được cơn ghen tuông, rồi đi đánh ghen. Vấn đề này hiện xảy ra nhan nhản trong xã hội. Hoặc một người đàn ông do không thể làm chủ được sự nóng giận mà gây nên bạo lực trong gia đình. Nói thế để nhấn mạnh rằng việc không trang bị cho mình khả năng làm chủ cảm xúc sẽ tai hại như thế nào.

Một anh bạn của tôi kể lại câu chuyện về việc có một người phụ nữ theo đuổi và khủng bố tinh thần anh trong hơn hai năm. Dù đã nói rõ với cô ấy rằng anh không có tình cảm với cô và chặn hết tài khoản của cô trên các trang mạng xã hội nhưng người phụ nữ vẫn tiếp tục tìm kiếm những cách thức mới để liên lạc lại với anh, và sa vào những ảo tưởng rất tai hại như xem anh là chồng, là người yêu của mình, cùng đó khẳng định anh là người yêu, là chồng sắp cưới của mình với nhiều người khác. Hiện tượng lụy tình ấy không hiếm trong xã hội thiếu giáo dục về làm chủ cảm xúc. Say đắm, mê muội đến bất chấp trong chuyện tình cảm sẽ khiến con người tự làm tổn thương chính mình và làm tổn thương đến danh dự, nhân phẩm lẫn tinh thần của người khác.

Để đạt tâm vững chãi và xây dựng những mối quan hệ lâu bền đòi hỏi con người phải có hiểu biết nhất định về bản chất của cảm xúc. Khi những tình huống khách quan hay chủ quan gây nên những tâm trạng bất ổn, chúng ta không nên thực hiện một hành động hay quyết định đột ngột nào, bởi lúc đó, tâm ta đã thiếu đi rất nhiều sáng suốt. Việc đầu tiên, chúng ta phải nói rõ tên của cảm xúc ấy, là giận dữ hay ghét bỏ, là ghen tuông hay buồn bã và đau đớn. Thứ hai là đi đến chấp nhận chúng bằng sự bao dung và thả lỏng. Thái độ bao dung và thả lỏng rất quan trọng, để chúng ta không rơi vào tình trạng đè nén và tạo nên một phản ứng phụ nữa đối với chính mình. Chẳng hạn, khi bạn thấy chồng mình và người phụ nữ khác gần gũi với nhau, bạn cảm thấy bên trong khởi lên sự ghen tuông đầy khó chịu, bạn trước tiên phải nhận diện và chấp nhận rằng bên trong mình đang có cảm giác ghen tuông. Và đó không phải là bạn. Điều này thật sự cần thiết để bạn không đồng hóa mình thành cơn ghen tuông. Và không phán xét sự ghen tuông, vì càng phán xét, bạn càng không thể bình tĩnh. Hãy ngồi xuống, thả lỏng tâm, quan sát cơn ghen ấy. Dù biết rằng ghen ghét sẽ tạo nên cảm giác khó chịu, nhưng bằng sự nhẫn nại quan sát và yên lặng, cơn ghen sẽ hạ hỏa. Sau khi đạt được chút ít bình tĩnh, bạn nhất định phải chia sẻ cơn ghen ấy cho chồng mình biết để lắng nghe sự thật đằng sau. Điều này cũng vô cùng quan trọng để chuyển hóa sự ghen tuông để đi đến sự thấu hiểu đối phương và chính mình. Nhiều người khi rơi vào tình trạng ghen tuông đã bộc phát những hành động làm tổn hại đến danh dự và tinh thần của chính mình và người khác. Điều đó thật không nên, và chắc chắn, khi cơn ghen hạ hỏa, họ sẽ hối hận về những gì mình đã làm. Và thậm chí, có người ghen nhưng lại không chia sẻ ra vì sợ đánh mất lòng tự trọng của chính mình. Điều này dễ khiến cơn ghen bị kìm nén sâu vào bên trong thay vì được giải thoát ra bên ngoài.

Cũng giống như cách giải quyết với năng lượng dục, khi bên trong bạn có những xúc cảm tiêu cực bị tồn đọng và tích trữ, hãy tìm đến những nơi có nguồn năng lượng thanh sạch, giúp chuyển hóa và chữa lành đứa trẻ bên trong bạn. Rừng, biển, núi, một vùng quê thanh bình, một dòng sông tĩnh lặng, một ngôi chùa,… hay một người bạn tích cực biết lắng nghe…. Điều quan trọng mà bạn phải nhớ là bạn không hề một mình, bạn không đơn độc. Khi đó, bạn sẽ sáng tạo được những cách làm chủ tâm mới mẻ và phù hợp với bản thân. Để bạn không tự làm tổn thương chính mình và người khác.

Bức họa: Dance of universe 2 by Trang Ps
 


No comments:

Trang Ps Blog. Powered by Blogger.