Vì sao hàng loạt người trẻ down mood?

Trang cũng là người trẻ, không phải chuyên gia hay nhà tâm lý học nên bài viết chỉ đơn thuần là quan điểm cá nhân. Các bạn đọc hết để thấy bản thân đang mắc phải những vấn đề nào khiến cho bạn down mood.

Từ _etste_
Hồi từ cấp 3 cho tới hết năm nhất Đại học, bạn bè mình đều gán cho mình cái mác "vitamin", "robot", bởi mình có tác phong làm việc của một người không bao giờ biết mệt, không kêu ca, nhưng rồi khi nhiệm vụ cứ ngày qua ngày không ngớt, thêm vào đó là tác động của ngoại cảnh khiến down mood không thể nào tránh khỏi, chỉ có điều ta có thể hiện nó ra ngoài hay không mà thôi. Là con người, ai cũng có vấn đề.

Khi những đứa bạn túm tụm lại với nhau, mình bắt đầu nghe chúng kêu than:
- Tớ sắp thi mà chưa cho gì cho vào đầu...
- Tao 3 tuần rồi không về quê, cảm giác bị khô máu.
- Chiều nay lại phải đi làm, ghét nhất cảm giác đến công ty đặt mông ngồi vào là phải gõ gõ, không gõ thì không xiền.

Hoặc thậm chí có đứa thể hiện cảm xúc bất cần với những thứ xung quanh mình bằng cách mặc kệ tất cả, bỏ bê deadline, bỏ CLB, bỏ làm thêm. Nhiều đứa trầm cảm thực sự, không ít đứa mang vẻ mặt ủ rũ đến lớp, nghe thầy giảng câu đầu tiên thì gục xuống bàn, một ngày trôi qua cứ như địa ngục vậy. Vậy, hàng loạt người trẻ down mood vì lý do gì?

1. Tự cho sức lực mình kém cỏi

Ngược lại với những đứa biết khả năng hạn chế nhưng vẫn thử sức mình đến đâu hẵng đến thì lại có những bạn luôn cho rằng bản thân kém cỏi thực sự, làm gì đi nữa thì cũng thất bại thôi. Người trẻ ngày nay sao lại có những thói tự ti, mặc cảm về bản thân gớm quá vậy. Một đứa trẻ sinh ra không biết nó sẽ là thiên tài chơi piano cho tới khi nó ngồi vào bàn và đánh những nốt đầu tiên. Một người sẽ không biết tiềm năng của mình là gì cho tới khi xắn ống áo lên trải nghiệm. 

Thế là bạn bắt đầu thu mình lại. Bạn nhận thấy xung quanh mọi người đều chuyển động trong khi bản thân vẫn chưa dám dịch một bước chân ra khỏi vòng an toàn. Mặc cảm, tự ti khiến không ít người down mood và cảm thấy mình bé nhỏ. 

2: Đố kị với người khác

Thời cấp 3, một số bạn trong lớp vẫn hay đố kị với kết quả học tập của nhau. Bạn này điểm cao, bạn kia mặt hằm hằm và trong lòng thì tỏ ra hậm hực ghê gớm lắm. Lên ĐH, điểm chát không còn là vấn đề nhưng người ta đố kị về vị trí của nhau, đố kị vì sao không được đối xử công bằng hay không được trao cơ hội như kẻ đối diện. Thay vì ngưỡng mộ, người ta lại đố kị. Thay vì ganh đua, người ta lại ganh tỵ. Không đao to búa lớn nhưng như thế thì bao giờ Việt Nam mới phát triển hả mấy chế.

Đố kị nhiều sẽ dẫn đến hậu quả phó mặc: phó mặc cho cái gì xảy đến thì đến vì nghĩ rằng đàng nào thì mình cũng không xinh bằng người ta, không giỏi bằng người ta, không năng động, không hát hay bằng người ta, dần dần họ hết động lực để cố gắng. Đứa nào xinh mà não không chất như vẻ bề ngoài thì vài ba hôm nói chuyện nó lòi cái ngu ra nhưng nếu mình tốt gỗ hơn tốt nước sơn thì nên phát huy vì cái đó giúp ta sống được lâu dài. 

3: Mặc cảm về xuất thân

Xã hội bây giờ equal rồi, thực ra không đúng các bạn ạ. Hội nhà giàu vẫn thường chơi với nhau, hội tép riu vẫn đi về một ngã. Thi thoảng vẫn có nhiều đứa mặc cảm về xuất thân của mình nhưng không dám nói ra, vì ngại, vì sợ...người ta xa lánh. Thực ra nghèo can đảm mới đáng sợ.

Thu mình, khép kín, "chơi an toàn", không dám chạm đến những cơ hội lớn hơn,,.. là biểu hiện về mặc cảm xuất thân. Cách đây vài hôm, một em gái có inbox chia sẻ:" Em ở nông thôn, môi trường học cấp 3 sẽ không bằng các bạn thành phố được. :'(" Trong Tony buổi sáng có nói rồi, bây giờ thời đại của công nghệ thông tin, bạn không giỏi chớ đổ lỗi cho hoàn cảnh. Đâu cần đổ tiền triệu vào khóa học tiếng Anh thì mới giỏi, nay mọi thứ có ở Internet rồi, bạn search không đúng từ khóa và thậm chí đếch chủ động search bài học miễn phí mới là lỗi của bạn. 

Trầm cảm đôi khi bắt nguồn từ việc tự ti về xuất thân của mình. Bill Gates từng nói: "Bạn sinh ra trong nghèo khó không là lỗi của bạn nhưng chết trong nghèo khó thì mới là lỗi của bạn." Bỏ qua cái mood down về xuất thân của mình ngay lập tức đi, nghe trẻ trâu vồn.

4: Là người nhạy cảm sẵn

Ngoài những đứa buồn không nói, mệt không kêu, mệt mỏi nhưng vẫn cười, mặt mày, năng lượng lúc nào cũng đầy ắp thì có đôi đứa bẩm sinh đã nhạy cảm sẵn rồi. Họ hầu hết là những người hướng nội. Bị anh chị blame nước mắt gắng lắm mới nuốt được vào trong, thấy bạn bè làm việc năng suất còn mình vô tích sự cả một buổi chiều thì bỗng buồn thiu. Thi thoảng, thấy lá vàng rơi xuống phố, trời bỗng mây mù đen kịt thì lòng cũng bỗng như tối lại. Đôi khi mối quan hệ, công việc, học tập không được suôn sẻ cho lắm thì nghĩ nát óc suốt cả buổi đêm, sáng mai dậy liền có mấy nếp nhăn trên trán. Đó là biểu hiện của những người nhạy cảm quá sức. Những điều tiêu cực, dù chỉ là chun chút sẽ ảnh hưởng không tốt đến cảm xúc của họ, chỉ chừng ấy thôi cũng đã khiến họ tự ái và luôn ở trong trạng thái cạn kiệt năng lượng.

Thấy công việc khó, họ dễ dàng bỏ, làm qua loa hoặc bỏ xừ ở đó mặc cho ai mắng la. Họ khó thoát khỏi "comfort zone" vì sợ bản thân sẽ dính thêm bao nhiêu lần tuột mood nữa. Họ thích ẩn dật, thích an toàn, thích làm những việc không bị ai sai khiến. Đệt, những đứa đó dễ lây truyền virus "mood down" cho những người xung quanh lắm, cẩn thận.

5: Stress

Lên ĐH, bạn biết deadline là gì, công việc dồn dập ra sao, ôn thi căng thẳng như thế nào. Có lúc, chỉ muốn chạy trốn khỏi thế giới và ngủ quên đi một thời gian. Một đêm nọ, bạn ngủ gục trước màn hình máy tính, muốn bật khóc thật sự vì công việc thì chưa xong, GPA lại tụt dốc, thậm chí đôi lúc chẳng còn thời gian cho chính bản thân mình. Bây giờ, bạn thèm thuồng vị trí của những đứa ăn rồi checkin ăn uống khắp nơi, bận váy xinh, vest xịn đi ngao du. Ngồi một chỗ, bạn tức đến hộc máu. Rồi mood down năm nhất xảy đến, bạn chẳng biết than vãn, chia sẻ với ai, ngồi một lúc inbox cho đứa bạn thân nhất cảm thấy ngồi trước màn hình máy tính bên kia cũng là cô gái có số phận giống hệt mình. Thằng buồn lại đi tìm thằng buồn hơn đi chia sẻ, đúng là hết nói.


Nhưng rồi, mood down một thời gian, bạn nhận ra chính stress mới là thứ khiến bản thân trưởng thành. Tuổi trẻ thấy khó mà bỏ thì không xứng đáng sức trẻ. Ta mindset cho mình: sao người ta cũng có 24h mà người ta làm tốt, mình thì không? Đừng bao giờ ngụy biện lý do vì quá mệt mà sản phẩm tạo nên không đạt chất lượng, nếu không làm được cho tròn chữ tâm, mạnh dạn bảo người khác bắt tay cùng đi. Đừng vì stress mà bỏ cuộc, cứ stress lại bỏ cuộc thì mình cá bạn sẽ chẳng bao giờ tham gia một cái gì trọn vẹn được cả. Trừ khi bạn có lối đi cho riêng mình, nhưng cũng phải làm cho tròn nhiệm vụ trước khi ra đi.

6: Chứng tỏ mình là người quan trọng

Có những đứa nực cười nghĩ:" Thiếu mình chắc cả bọn chẳng làm nên trò trống gì..." Thế là nó bỏ giữa chừng vì một lý do rất củ tỏi: mệt mỏi lắm rồi.

Có đứa biến mất hẳn khỏi lớp học để nhận sự hỏi han của ai đó, tỏ ra mình mệt mỏi chỉ để được chăm sóc tinh thần. Thật ra, cái này được gọi là trạng thái tâm lý: thèm khát được yêu thương, mong muốn được chứng tỏ mình quan trọng. Tập thể mà có những đứa như thế thì loạn mất.

Tất nhiên là có lúc bạn sẽ mệt mỏi thật, stress quá nhiều nhưng đừng chứng tỏ mình quan trọng mà mood down, bởi như thế người khác sẽ xuống tinh thần vì một cá nhân gặp vấn đề. Đoàn kết có nhiều cái, ngoài cái mặt tốt thì nó còn có bao mặt xấu: một đứa rơi, một vài đứa sẽ rơi theo, cả nhóm bắt đầu uể oải, xuống dốc. Bởi thế, đừng giả vờ mệt mỏi để đươc yêu thương, đừng mood down để nhận thấy bản thân quan trọng như thế nào.

7: Ảnh hưởng từ những mối quan hệ

Đó là một điều rất khó nói, thật sự khó nói. Con người ta dễ dàng biến đổi cảm xúc vì mối quan hệ xung quanh mình. Hôm nay bạn có thể vui vì được cả hội đi chơi, nhưng hôm nay bạn bỗng chốc buồn vì bị bỏ mặc. Khi bạn cảm thấy mình không còn được quý trọng như trước nữa, mood down cũng dễ dàng gõ cửa nhà bạn.

Mối quan hệ con người rất phức tạp, đôi khi muốn đơn giản hóa cũng không xong. Tình yêu, tình bạn, tình cảm gia đình, tình thầy trò, ... mỗi chữ tình có một tác động riêng. Khi bố đứa bạn thân tôi qua đời, nó đã xuống tinh thần đi rất nhiều, thực sự rất rất nhiều. Mất mát tình cảm là thứ không thể tránh khỏi, trong trường hợp đó, việc thấy cô bạn vẫn lạc quan mà sống chẳng khác nào điều thần kỳ. Nhưng hầu hết con người ta đều bị tác động tiêu cực bởi những sự kiện xấu, và họ cần có người tin cậy ở bên sẻ chia. Nếu không có sự chia sẻ, con người sẽ bị mắc kẹt trong mớ xúc cảm hỗn độn. "Hãy nói chuyện với nhau một lát đi, hãy nói ra vấn đề của mình đi. Ở đâu đó, sẽ có người sẵn sàng nghe câu chuyện của bạn. Mood down trong các mối quan hệ là hoàn toàn cần thiết, đủ để đem đến cho bạn những bài học về sự mất mát, sẻ chia, yêu thương, trưởng thành và mạnh mẽ... Nếu một ai đó không biết buồn, đó mới là điều đáng sợ. Nhưng cứ buồn hoài, buồn mãi không thôi bạn có thấy phí cuộc đời. Chúng ta sinh ra để chỉ buồn thôi hả bạn?''

8: Ảnh hưởng từ môi trường sống

Trừ những đứa có mindset rõ ràng thì "cứ gần mực thì đen" hết các bạn ạ. Thật luôn. Hồi xưa, mình có chơi với đám bạn suốt ngày than thở chuyện buồn, sến sẩm, mình đã thấy không hợp chút nào rồi. Những người bạn chơi sẽ quyết định đến bạn là ai trong tương lai.

Nhưng thay vì nói về môi trường sống dài hạn, ta sẽ bàn về việc ngoại cảnh tiêu cực tạm thời ảnh hưởng đến cảm xúc của bạn như thế nào. Tôi kể cho bạn một câu chuyện:

"Một nhóm sinh viên có 7 người cùng tham gia một dự án. Ngày thứ 2, có một bạn xin out vì gánh quá nhiều công việc. Ngày thứ 5 có một bạn xin out nhưng không có lý do rõ ràng. Mình bắt đầu nghĩ, thực sự đứa nào give up cũng có lý do của nó thôi, mình không thể phán xét hay đánh giá bất cứ điều gì trừ khi thò chân vào ủng của nó. Mình không thấy ngạc nhiên vì các em out, cũng không buồn vì thực sự đã dự tính tất cả mọi thứ amazing đều có thể xảy ra trên đời này. Nhiệm vụ của mình là vào inbox hỏi han các em. Vị trí là mentor, bạn nghĩ họ sẽ như thế nào: là lạnh lùng, quan sát săm soi à, là gay gắt, chỉ trích để tỏ ra mình chuyên nghiệp à hay chỉ là người viết vào bản nhận xét của mình chứ không bao giờ support tinh thần cho nhóm? Bạn nghĩ mentor như thế thật ư? Mình khác các bạn, nếu bạn đọc dòng trên và nghĩ mình là người như thế. Đối với mình, mình học cách trở thành một mentor tốt từ mentor của mình, CEO của một công ty mình đang làm việc. Khi 2 em out khỏi nhóm, các em còn lại sẽ đuối và trở nên hoang mang, thay vì tức giận, thay vì đổ lỗi cho 2 em kia yếu đuối, thiếu trách nhiệm thì ở vị trí một mentor bạn không bao giờ được khiến cho nội bộ lục đục. Một ai đó trong số 5 em còn lại sẽ cảm thấy mood down, và chúng mood down thật sự khi mình inbox hỏi han. Mình viết câu chuyện này để nhấn mạnh một điều rằng: con người dễ ảnh hưởng bởi những điều tiêu cực. Thấy màu đen, cảm xúc của nhiều người không thể trắng. Thấy người khác bỏ cuộc, không ít người đã không nỗ lực hết mình. Những người ấy cần hơn hết sự động viên, chia sẻ, hỗ trợ. Là một mentor, mình học được bài học sâu sắc như thế."

Hàng loạt người trẻ ngày nay dễ buồn, dễ thất vọng, dễ chán chường, dễ đổ lỗi cho ngoại cảnh khi gặp những điều khó khăn. Hàng loạt trong số họ chọn bỏ cuộc, không ít trong số họ hoàn thiện nhiệm vụ của mình mà không dốc hết chữ tâm vào đó. Nhiều đứa con đang khiến cha mẹ của họ quá buồn.



9: Thiếu tình cảm

Không ít người trẻ ngày nay có cuộc sống tự lập sớm, họ sống xa gia đình, phải làm quen nhiều người bạn mới, mối quan hệ mới. Có những người dễ dàng bắt nhịp, có người nhớ lại khoảng thời gian hạnh phúc với gia đình, đô thị bộn bề, bon chen khiến họ mệt mỏi, buồn tủi.

Một ngày thức dậy, họ bỗng nhận ra không ai lo thuốc thang, cơm sáng cho mình trong lúc ốm đau. Có những lúc khóc thật sự đấy vì tủi thân, có nhiều đứa trốn học bỏ về nhà để được cha mẹ bồi bổ.

Nhưng các bạn ạ, chúng ta phải có những lúc thăng lúc trầm để trưởng thành. Có bao giờ bạn nghe mỗi nhạc vui, nhạc nhộn nhịp đâu, ngay chính bạn cũng có lúc thích nghe những giai điệu trầm buồn, dữ dội. Cuộc sống cũng thế, thiếu tình cảm có đấy, khiến tâm trạng của bạn không ổn chút nào đấy. Nhưng đôi khi, đủ trải nghiệm này để trân trọng hơn những mối quan hệ mà mình đang có. Khi thiếu tình cảm, sao bạn không chia sẻ tình cảm của mình với mọi người, cho đi không mong sẽ nhận lại nhưng nhiều người khi cho đi là biết mình đã nhận lại song song với sự cho đi ấy rồi.

10: Mất định hướng

Khi đọc đến đây bạn có biết mình đang sống vì cái gì, mình thực sự đang theo đuổi cái gì?

Này các bạn ạ, chúng ta kể cả bản thân tôi thực sự đôi khi bước vô định trên đường. Chúng ta lướt lướt màn hình máy tính và rồi bỗng nhiên dừng lại:mình đang thực sự làm gì? Bạn nhảy từ công việc A, sang công việc B, C, Z rồi tự hỏi: bản thân thực sự thích gì, đam mê gì? Thiếu định hướng khiến người trẻ ngày nay mood down, thậm chí họ chán chường và đánh mất đi cái ý chí mà cách đây một thập niên họ đã ước mình trở thành những nhân vật tầm cỡ.

Giới trẻ nay có câu "Mình thích thì mình làm thôi" nhưng có người chả biết mình thích gì để làm nữa, hoặc "Mình thích nhưng mình chẳng làm nổi". Từ khi nào, sức trẻ của ta bỗng chốc bị già hóa một cách đột ngột và kinh khủng đến như vậy. 

"Mình thích thì mình viết thôi." Có em bảo mình sau này trở thành nhà văn hay blogger chuyên nghiệp hay không, mình cũng có định hướng sẽ trải nghiệm nhiều để trở thành blogger đấy. Mình thích thì mình theo đuổi thôi. 

Trong những ngày đầu tiên của tuổi trẻ mới, chúng ta hãy up mood cho mình. Đừng dễ buồn, đừng dễ nản, tuổi trẻ mà, bước đi, đừng sợ.Chúng ta không thể thắng cuộc trên khắp tất cả các mặt trận nhưng chỉ cần ở trên một mặt trận thôi, ở những nơi khác hãy để bạn bè của ta đóng góp. 





6 comments:

  1. Bài viết rất tuyệt vời! Cảm ơn em!

    ReplyDelete
  2. Bạn viết hay và sâu. Nhưng khi đề cập những kiểu người cụ thể thì bạn lại bảo thủ tư tưởng 1 chiều quá. Bạn không phải người nhạy cảm làm sao bạn hiểu họ phải đối diện với bản thân như nào. Mà bạn bảo mấy đứa này dễ lây truyền virus down mood cho người khác, chẳng khác gì bảo mọi người đừng lại gần mấy đứa này nha. Có 1 post khác bạn bảo Tùng Sơn là "giới tính không rõ ràng" nghe nặng mùi kì thị lắm nhé (mặc dù tôi chưa từng xem 1 video cũng TS, I'm not a fan, just wanna make it clear). Chỉ muốn góp ý tẹo thôi, dù sao thì blog của bạn cũng rất hữu ích. :">

    ReplyDelete
  3. Những người trong cuộc mới thực sự thấm thía bài viết của bạn. Chúc bạn nhiều thành công :)

    ReplyDelete

Trang Ps Blog. Powered by Blogger.