Học giỏi hay làm việc giỏi?

Ghi chú: Bài viết là quan điểm cá nhân mình thông qua nghiên cứu tài liệu và trải nghiệm thực tế, học hỏi từ những người xung quanh. Bởi thế, bạn có thể cân nhắc trước khi đọc. Những gì mình viết có thể cùng quan điểm với bạn hoặc trái quan điểm nhưng hi vọng nếu bạn là người quan tâm đến giáo dục thì có thể cùng thảo luận với mình về vấn đề này.



Phát triển cá nhân tối đa hay phát huy con người toàn diện

Dạo gần đây mình có lướt dạo vài trang web lâu ngay bỏ bê vì một tháng quân sự ở Xuân Hòa thì tình cờ đọc được một bài viết mang tên: "Học sinh New Zealand kinh ngạc về khả năng phát triển toàn diện của học sinh Việt". Tit khá là dài nhưng hễ ai chịu khó đọc nó thì nhất định tò mò. Mình cũng click vào đọc nhanh vì là một người khá quan tâm đến giáo dục. Và chính bài viết ấy đã gãi đúng chỗ ngứa của nền giáo dục nước nhà...

Có lẽ chúng ta nên đi phân tích hai khái niệm khác nhau giữa "cá nhân tối đa" và "con người toàn diện". Phát triển tối đa nghĩa là bạn biết được thế mạnh của mình ở đâu, ưu điểm của mình chỗ nào và sau đó cố gắng tưới tắm cho nó. Giống như bạn đang cầm trong tay 10 hạt giống. Nếu có 7 hạt lép, 3 hạt tốt, bạn sẽ tập trung vào loại hạt nào? Đây nhé, bạn có từng ấy chỗ phân đạm, nhưng nếu chia cho 10 hạt thì nhất định không đủ. Có người lựa chọn chia đều. Có người lựa chọn dành phân đạm cho 7 hạt lép kia vì họ nghĩ rằng 3 hạt tốt kia sẽ không cần sự chăm bón quá nhiều. Có người phân tích kĩ càng và quyết định tập trung tưới tắm cho 3 hạt tốt. Nếu là bạn, bạn sẽ lựa chọn phương án nào?

Nếu bạn chọn phương án thứ nhất, theo nghĩa bóng nó tương đương với việc bạn đang cố gắng dung hòa ưu nhược điểm của mình. Bạn đang muốn bản thân phát triển toàn diện. Thời cấp 3, ở trường mình, thầy cô thường khen bạn A, bạn B học đều. Rồi đứa nào chỉ giỏi tiếng Anh, hay giỏi Toán thôi nhưng kém các môn khác cũng không được vinh danh như các bạn có điểm GPA đến gần 9.0. Nhìn vào bảng điểm, thấy môn nào cũng cao chót vót. Nhưng khi hỏi chuyên sâu vấn đề gì thì bạn chịu. Tiếng Anh cũng chỉ học được đến độ khá chứ chưa thể nói là giỏi được. Điểm ở lớp dù cao nhưng đó là do các bài kiểm tra thường dễ, bạn mới làm được như thế. Việt Nam mình đang đào tạo học sinh trở thành những công dân toàn diện. Nhưng bạn hãy nhìn xem, các nhà khoa học trên thế giới có ai giỏi Vật Lý thì kiêm luôn cả giỏi Sinh học không? Có, nhưng hiếm lắm. Đào tạo một con người toàn diện không dễ. Bởi vốn dĩ, loài người làm sao toàn diện được. Thay vì toàn diện,  mình nghĩ từ "đều" nó đúng và chuẩn hơn. Tức cái gì cũng ở cái mức đó, không sâu được. 

Ở Việt Nam mình học 12 môn trong một kỳ được xem là ít nhưng sinh viên nước ngoài há hốc mồm vì cảm thấy nó quá tải với khối óc của một con người. Học 12 môn quả nhiên không nhiều với chúng ta, nhưng để giỏi 12 môn thì khó.Bởi thế, lấy đâu ra khái niệm giỏi toàn diện vậy?

Giỏi kiến thức đã đủ?

Lên Đại học rồi thì mỗi người có một hướng đi riêng. Có những bạn an phận trên giảng đường, cả năm không có một dấu tích vắng buổi học nào. Giỏi kiến thức thì có bằng ngon, ra trường xin việc tốt. Nhưng bạn thấy đấy, không phải mình nói suông nhưng biết bao cử nhân ra trường với bằng giỏi nhưng vẫn thất nghiệp xếp hàng, rồi làm trái ngành vì sau này ra làm việc hầu như bạn phải giỏi ở một lĩnh vực nào đó thật sự. Không giỏi thực sự thì coi như vứt. Có công ty nào tuyển dụng một người cho nhiều vị trí không? Vừa kế toán, vừa nhân viên sales, vừa làm ở bộ phận marketing? Tất nhiên không, dù tất cả những môn gì ta học để trở thành những nghề đó đều đã trải qua. Bởi thế, lên Đại học, mình được khuyên là đầu tư vào một lĩnh vực nào đó mà mình đam mê nhất.

Anh A ( cho mình xin giấu tên vì lỡ người ta có đọc thì ngại :p ) hỏi dạo này mình học thế nào rồi, đã yêu ngành chưa. Rồi nói ngành em đang học bây giờ hot lắm, nếu E em giỏi thì ra trường xin được việc nghìn đô, còn E của em bình thường thì chưa chắc đã được. Mình biểu em vẫn chưa yêu ngành của em, vì em quyết định rẽ sang một hướng đi khác, nhưng em không hối hận vì mình đã chọn trường này vì đơn giản vào một trường nào khác thì em cũng sẽ rẽ cả thôi, mà một môi trường tốt ( nói tốt thì cũng chưa hẳn) như Ngoại thương mà không vào thì phí. Nói thật lòng, từ khi bước vào Ngoại thương mình chưa mò ra được một giảng viên dạy hay và dễ hiểu trong số những người mà mình đã học. Bạn mình nói phải, trên 100 con người đang học cùng một thầy giáo, thì người đó làm sao chiều hết ý muốn của tất cả sinh viên. FTU có môi trường tốt vì sinh viên năng động, nhiều CLB, nhiều cuộc thi, bạn có thể xin lời khuyên từ anh chị đi trước hay chia sẻ với bất cứ người đã từng trải nào. 

Bạn bè mình có những người học rất giỏi ở lớp.Năm nhất có đứa GPA không bị hụt đi một li nào. Vì chỉ có học thôi. Bảo "Sao cậu học giỏi thế?". Nó biểu ăn rồi có học thôi thì bảo sao không giỏi. Nhưng bây giờ hỏi lại bạn ý mấy kiến thức cơ bản trong sách kinh tế vĩ mô thì bạn ấy không nhớ nổi. Đó là cải giỏi của quá khứ sao?

Giỏi ở trường Đại học khác với kiểu giỏi ở thời cấp 3. Những anh chị không những có GPA cao, trải nghiệm nhiều công việc làm thêm, tham gia các cuộc thi, như thế mới được gọi là giỏi. GPA cao nhưng kinh nghiệm thực tế không có thì ra trường xin việc mọi thứ lại cứ như bắt đầu lại từ đấu. Xớ lớ xớ lớ, công việc A, B bọn năm nhất đi làm thêm nó thông thạo rồi thì bây giờ mình mới được cầm, được thử, được trải nghiệm, run đến sợ, rồi sốc văn hóa các kiểu. Học giỏi nhưng làm việc không giỏi là hậu quả của việc chỉ chăm bón cho cái bảng điểm của mình.

Đau nhất vẫn là không biết mình thích gì...

Thời gian trên Xuân Hòa, mình có nói chuyện với một vài người bạn, họ vẫn hay nói là deep talk nhưng nghe hai từ đó mình thấy nó ngại ngại như thế nào ấy. Có thể nói đó là open talk giữa hai người. Họ ngồi lại và sẵn sàng chia sẻ cho nhau nghe một vài câu chuyện.  Đam mê của cậu là gì? Đang tim - đó là câu trả lời ngắn gọn nhất. Có lẽ, đau nhất vẫn là không biết mình thích gì. Nó giống như việc bạn đang đi trên sa mạc vậy đó, đi rồi sẽ mệt và thậm chí bỏ cuộc vì đi mãi đi mãi chả tìm thấy đường ra. Biết mình thích gì như việc cầm một cái la bàn ấy. Bạn sẽ biết mình đi đâu. Nếu không biết mình đi về hướng nào thì con đường nào chả như  nhau, và bạn nhất định đang liên tưởng đến cuốn sách "Alice ở xứ sở thần tiên" đúng không?

Nhiều bạn đọc đến đây sẽ hỏi: "Cái đứa viết ra blog này liệu nó đã biết mình thích gì chưa? Hay cũng chỉ vô định rồi chém gió lung tung?"Mình có đam mê chứ. Đó là viết và ngoại ngữ. Mình thích đi và truyền cảm hứng cho những người xung quanh nữa, bởi thế mình phải đọc nhiều, tiếp xúc riêng nhiều với mọi người và tìm hiểu về tâm lý của họ, giúp đỡ họ, mặc dù đôi khi nói chuyện như thế, điều đó có nghĩa là họ cũng đang giúp mình. Một người bạn ( cứ tạm cho là quen biết, vì chúng mình cùng học với nhau 3 năm dưới một mái trường cấp 3), có inbox bảo mình rằng: "Sau này mi có định lập công ty blog các kiểu gì đó không? Mi có ý tưởng hay thật, nhưng mi nên tạo ra một ảnh hưởng hoặc cứ tạm gọi là nổi tiếng cho nó dễ hình dung thì bài viết của mi sẽ đạt lượng view lớn hơn." Bạn ấy hỏi vì sao mình muốn trở thành một blogger, sau này muốn làm gì và mình đã bảo rằng mình muốn chen chân vào ngành du lịch, vì mình thích đi và hi vọng qua những chuyến đi của mình, mình sẽ viết được nhiều thứ hơn, nhiều người biết đến bài viết hơn để họ nhận ra rằng đất nước mình cần ta ba lô hứ không phải ngồi một chỗ để viết lên những thứ sáo rỗng, khó hình dung. Mình bất ngờ vì trong những lúc bối rối nhất của cuộc đời, có người lại đến gõ vào cánh cửa mà mình đang không biết có nên hé mở cánh cửa này hay không hay đi tìm cánh cửa bên cạnh, bên cạnh nữa.... Tuổi trẻ là thế đấy, đôi khi cứ đi rồi sẽ đến nhưng nhất định cái đến đó là cái đích bạn đã xác định sẵn rồi chứ không phải một khoảng trời vô định.

Có một điều khiến cho con người ta sợ hãi: sự trị hoãn. Đã bao nhiêu lần bạn dời những kế hoạch của ngày hôm nay đến ngày tiếp theo. Đã bao giờ bạn hứa với bản thân sẽ không có chuyện chậm deadline nữa. Chính mình đây, mình đã từng như thế. Nhưng hiện tại, ngay lúc này, sau khi viết xong bài blog này, mình không cho phép tuổi thanh xuân đi qua vội mà mình chưa nhận được cái gì... Sự hấp dẫn của facebook có khiến bạn có cuộc sống sung sướng về sau không, nó cho bạn phút thảnh thơi và say sưa trong phút chốc nhưng những cái chốc lát bạn lãng phí ấy cộng lại sẽ được ra con số vài năm, thậm chí vài chục năm bạn lãng phí cả cuộc đời mình. Nhiều khi ta tự hỏi: Mình vốn dĩ không muốn như thế nhưng không thể nào kiểm soát. Cái đau nhất là: không thể kiểm soát cuộc đời mình !

Đất nước cần những người làm việc giỏi

Không đao to búa lớn nhưng bạn thấy đấy, cái sự học là phục vụ cho cái sự làm việc cống hiến cho đất nước sau này. Bạn giỏi kiến thức nhưng không kiếm nổi tiền thì đó gọi là thất bại. Có những người là học rất giỏi, GPA rất cao nhưng thua xa những người có bảng điểm thấp lè tè. Bạn cho rằng làm giàu tùy cơ hội và tùy vào sự may mắn ư? Cơ hội trong đời không nhiều, may mắn trong đời đâu có ban phát đều đẵn hằng tháng, hằng năm. Đó là sự tự an ủi bản thân và không dám chấp nhận sự thật.

Nếu giỏi ngoại ngữ, hãy học lấy vài ba ngôn ngữ rổi đi đây đi đó sau đó về thay đổi một vùng trời bé nhỏ của nước nhà. Nếu giỏi viết, hãy đi để tìm những trải nghiệm để thay đổi góc nhìn tích cực cho những người bi quan. Mình đã tự nhủ với bản thân như thế rất nhiều lần.Nếu thiếu viết mình không chịu được. Đôi khi tự nhủ lòng: Cảm ơn trời vì bản thân mình đã tìm thấy hai đam mê lớn nhất: viết và ngoại ngữ. Để rồi mình không cho bản thân nhàn nhã, thảnh thơi. Không ghen tỵ với sự giàu sang, đi xe hơi, mặc đồ xịn, chơi đám bạn nhà giàu của bao đứa khác. Vùng trời của mình, mình kiên định chứ ngả nghiêng theo ai kia có khiến mình khá hơn. Ta nên có chính kiến, chọn bạn để chơi và lúc nào ở bên họ ta luôn học hỏi được cái gì đó.

Vậy đấy,....

8h20 p:m 01/06/2016
Nguồn ảnh: Before I graduate

6 comments:

  1. Chúc chị thành công trên con đường mình chọn nhé.
    Nhưng chị cho em hỏi chút: chị tìm ra đam mê đó như thế nào vậy?

    ReplyDelete
    Replies
    1. Cứ trải nghiệm thôi em. Lúc đầu vào Ngoại thương chị thi vào CLB Truyền thông và đỗ. Đỗ vào ban viết, chị viết và thấy mình hợp. Thực ra hồi cấp 3 chị cũng viết nhiều lắm, chị học ban D mà :))

      Delete
  2. Thật tuyệt vời ! Em cũng cõ những đam mê như chị vậy ! Bài viết này đã khiến ước mơ của em vững vàng hơn và em tin mình đã lựa chọn đúng ! Cảm ơn người đã viết bài blog này !

    ReplyDelete
  3. tớ rơi vòa hoàn cảnh đang tìm. và thực sự đã mất định hướng rồi. :( . tớ có thể nói chuyện với cậu để được tư vấn thêm không ?

    ReplyDelete
    Replies
    1. Bạn có thể liên hệ mình qua link facebook riêng nhé. :)

      Delete
  4. chúc Trang trở thành 1 Blogger chuyên nghiệp nhé <3

    ReplyDelete

Trang Ps Blog. Powered by Blogger.